Groningen richt stichting op voor bidbook Culturele Hoofdstad 2033

Groningen zet een volgende stap in de ambitie om in 2033 Culturele Hoofdstad van Europa te worden. De gemeente en provincie richten samen een onafhankelijke stichting op die een bidbook gaat ontwikkelen. Daarin moet duidelijk worden hoe cultuur kan bijdragen aan de toekomst van Groningen en de regio, ook als de Europese titel niet wordt behaald.

Na de verkenningsfase, die eerder dit jaar werd afgerond, begint nu de volgende stap: het opstellen van een bidbook. Dit document vormt de basis voor een officiële kandidaatstelling van Groningen voor de titel Culturele Hoofdstad van Europa 2033.

Hiervoor wordt volgens de richtlijnen van de Europese Commissie een onafhankelijke stichting opgericht. De stichting krijgt een eigen bestuur en een kernteam, waaronder een programmadirecteur en een omgevingsmanager. Daarnaast komt er een Raad van Advies met vertegenwoordigers uit de cultuursector, kennisinstellingen, het bedrijfsleven, fondsen en overheden. Zij staan het kernteam bij met advies en zijn ook ambassadeurs van Groningen als Culturele Hoofdstad van Europa.

Harmen van der Hoek, directeur van NITE/Club Guy & Roni en betrokken bij de succesvolle kandidatuur van Leeuwarden-Fryslân als Culturele Hoofdstad van Europa in 2018, wordt voorzitter van het stichtingsbestuur. Ook Joyce Walstra, directeur-bestuurder van Oranjewoud Export Academy en voorzitter van MKB Noord, en architect Francesco Veenstra, tot dit jaar Rijksbouwmeester, krijgen een plek in het bestuur. Carolien Gehrels, voormalig wethouder van Amsterdam, wordt voorzitter van de Raad van Advies. Zij heeft ervaring op het gebied van cultuur, stedelijke ontwikkeling en economie.

Nienke Baars, directeur van Nationaal Programma Groningen, wordt programmadirecteur van het kernteam. De overige functies worden de komende periode verder ingevuld. Ook komt er onder meer een curatorenteam van jonge cultuurmakers, aangevuld met de Stadsbouwmeester.

De stichting moet een bidbook ontwikkelen dat laat zien hoe cultuur de verdere ontwikkeling van Groningen kan versterken. Daarbij gaat het niet alleen om het winnen van de Europese titel, maar vooral ook om de blijvende meerwaarde voor inwoners, organisaties en de regio als geheel.

Het bidbook moet inzicht geven in hoe cultuur kan bijdragen aan maatschappelijke, ruimtelijke, culturele en economische ontwikkelingen. Ook moet duidelijk worden hoe inwoners, culturele organisaties, ondernemers en gemeenten actief bij het traject worden betrokken.

De gemeente Groningen is formeel kandidaatsteller, maar werkt samen met de provincie, de Economische Agenda van Nij Begun en regiogemeenten bij de voorbereiding. De Culturele Hoofdstad is opgenomen in het meerjarig uitvoeringplan van de Economische Agenda. De brede betrokkenheid van de regio wordt gezien als een belangrijke voorwaarde voor succes.

De komende periode werkt de stichting het bidbook en het bijbehorende culturele programma verder uit. De plannen moeten aansluiten bij de ambities van Groningen en de Europese criteria voor de titel.

De aanmeldperiode voor de bidprocedure wordt opengesteld op 16 november 2026. De deadline voor het eerste bidbook is naar verwachting 1 oktober 2027.

Als Groningen doorgaat naar de volgende ronde, is er ongeveer zeven tot acht maanden tijd om een definitief bidbook op te stellen. In het voorjaar van 2029 kiest de Europese Commissie welke Nederlandse stad of regio in 2033 Culturele Hoofdstad van Europa wordt.

Tot nu toe hebben naast Groningen, ook Nijmegen en Heerlen zich aangemeld. Misschien komen Dordrecht en Zeeland daar nog bij.